Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Issues
109+ Articles
112+ Participants
Oʻzbekcha

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA ONLAYN MULOQOTDAGI NUTQ AKTLARINING LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI

Published
14.10.2026
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
472-477
DOI
10.5281/zenodo.23794899

Authors

Abstract

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi onlayn muloqot jarayonida nutq aktlarining lingvopragmatik xususiyatlari tahlil qilinadi. Raqamli kommunikatsiya muhitida nutq aktlari an’anaviy og‘zaki va yozma muloqotdan farqli ravishda qisqa, tezkor, kontekstga bog‘liq hamda multimodal shaklda namoyon bo‘ladi. Tadqiqotda J. Ostin va J. Syorlning nutq aktlari nazariyasi, H. Graysning hamkorlik tamoyili, P. Braun va S. Levinsonning xushmuomalalik nazariyasi hamda raqamli pragmatika doirasidagi qarashlar nazariy asos sifatida olinadi. O‘zbek va ingliz onlayn muloqotida iltimos, buyruq, rad etish, minnatdorchilik, uzr so‘rash, taklif, maslahat va boshqa nutq aktlarining bevosita hamda bilvosita ifodalanishi, shuningdek, emoji, qisqartma, punktuatsiya va boshqa raqamli vositalarning pragmatik vazifalari yoritiladi. Maqolada tillararo farqlarning ijtimoiy-madaniy me’yorlar, xushmuomalalik strategiyalari va kommunikativ maqsad bilan bog‘liqligi asoslab beriladi.

Keywords

ingliz tili lingvopragmatika nutq akti o‘zbek tili raqamli kommunikatsiya onlayn muloqot xushmuomalalik bilvosita nutq akti emoji pragmatik strategiya

Other language versions

Русский
В статье рассматриваются лингвопрагматические особенности речевых актов в онлайн-коммуникации на узбекском и английском языках. В цифровой коммуникационной среде речевые акты характеризуются краткостью, оперативностью, контекстуальной зависимостью и мультимодальностью. В качестве теоретической основы используются теория речевых актов Дж. Остина и Дж. Серла, принцип кооперации Г. Грайса, теория вежливости П. Браун и С. Левинсона, а также современные подходы к цифровой прагматике. Анализируются способы прямого и косвенного выражения просьбы, приказа, отказа, благодарности, извинения, предложения, совета и других речевых актов в узбекской и английской онлайн-коммуникации. Особое внимание уделяется прагматическим функциям эмодзи, сокращений, пунктуации и других цифровых средств. Делается вывод о связи межъязыковых различий с социокультурными нормами, стратегиями вежливости и коммуникативными намерениями участников общения.
английский язык вежливость лингвопрагматика речевой акт узбекский язык цифровая коммуникация онлайн-коммуникация косвенный речевой акт эмодзи прагматическая стратегия
English
The article examines the linguopragmatic features of speech acts in Uzbek and English online communication. In digital communication, speech acts are characterized by brevity, immediacy, contextual dependence, and multimodality. The theoretical framework is based on J. Austin’s and J. Searle’s speech act theory, H. Grice’s cooperative principle, P. Brown and S. Levinson’s politeness theory, and contemporary approaches to digital pragmatics. The study discusses direct and indirect realizations of requests, orders, refusals, thanks, apologies, offers, advice, and other speech acts in Uzbek and English online interaction. Particular attention is paid to the pragmatic functions of emojis, abbreviations, punctuation, and other digital resources. The article argues that cross-linguistic differences are closely related to sociocultural norms, politeness strategies, and communicative intentions.
English Uzbek digital communication linguopragmatics politeness speech act online communication indirect speech act emoji pragmatic strategy

References

1. Austin J. L. How to Do Things with Words. – Oxford: Clarendon Press, 1962.
2. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 1969.
3. Grice H. P. Logic and Conversation // Syntax and Semantics. Vol. 3: Speech Acts. – New York: Academic Press, 1975. – P. 41–58.
4. Brown P., Levinson S. C. Politeness: Some Universals in Language Usage. – Cambridge: Cambridge University Press, 1987.
5. Yule G. Pragmatics. – Oxford: Oxford University Press, 1996.
6. Crystal D. Language and the Internet. – Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
7. Herring S. C. Computer-Mediated Discourse // Handbook of Discourse Analysis. – Oxford: Blackwell, 2001. – P. 612–634.
8. Tagg C. The Discourse of Text Messaging: Analysis of SMS Communication. – London: Continuum, 2012.
9. Locher M. A., Graham S. L. Interpersonal Pragmatics. – Berlin: De Gruyter Mouton, 2010.
10. Culpeper J., Haugh M. Pragmatics and the English Language. – Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2014.
View PDF Related articles