O‘ZBEK TILINING IJTIMOIY MUNOSABATLARDA TUTGAN O‘RNI

Nurmonova Sarvinoz Furqat qizi

doi:10.5281/zenodo.23688066

14.10.2026

Oʻzbekcha

O‘ZBEK TILINING IJTIMOIY MUNOSABATLARDA TUTGAN O‘RNI

Published

14.10.2026

Journal

Filologiyaning dolzarb masalalari

Issue

“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani

Pages

311-314

DOI

10.5281/zenodo.23688066

Authors

Nurmonova Sarvinoz Furqat qizi

Abstract

Mazkur maqolada o‘zbek tilining O‘zbekiston jamiyatidagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish, davlat boshqaruvi, ta’lim, ommaviy axborot, ilm-fan, madaniyat va kundalik muloqotdagi o‘rni tahlil qilinadi. O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi maqomi Konstitutsiya hamda “Davlat tili haqida”gi Qonun normalari bilan bog‘liq holda yoritiladi. Shuningdek, tilning ijtimoiy birdamlik, fuqarolik muloqoti, milliy-madaniy merosni saqlash va zamonaviy axborot makonidagi funksiyalari ko‘rib chiqiladi. Maqolada davlat tilini rivojlantirish bilan bir qatorda mamlakat hududidagi boshqa tillarga hurmat tamoyilining ham huquqiy asoslari mavjudligi ko‘rsatib beriladi. Tahlil natijasida o‘zbek tilining jamiyatdagi mavqeyi faqat aloqa vositasi sifatida emas, balki ijtimoiy institutlar faoliyati, madaniy davomiylik va fuqarolar o‘rtasidagi o‘zaro anglashuvni ta’minlovchi muhim omil sifatida namoyon bo‘lishi asoslanadi.

Keywords

davlat tili fuqarolik muloqoti ijtimoiy munosabatlar nutq madaniyati o‘zbek tili sotsiolingvistika til siyosati til va jamiyat milliy-madaniy meros ko‘p tillilik

Other language versions

Русский

В статье анализируется роль узбекского языка в социальных отношениях Узбекистана, в государственном управлении, образовании, средствах массовой информации, науке, культуре и повседневном общении. Статус узбекского языка как государственного рассматривается в связи с нормами Конституции Республики Узбекистан и Закона «О государственном языке». Особое внимание уделяется функциям языка в обеспечении общественного взаимодействия, сохранении культурного наследия и развитии современной информационной среды. Отдельно отмечается правовой принцип уважения языков других национальностей и этнических групп, проживающих в стране

государственный язык культурное наследие речевая культура социальные отношения социолингвистика узбекский язык язык и общество языковая политика гражданская коммуникация многоязычие

English

This article examines the role of the Uzbek language in social relations in Uzbekistan, including public administration, education, mass media, science, culture and everyday communication. The status of Uzbek as the state language is discussed with reference to the Constitution of the Republic of Uzbekistan and the Law on the State Language. The article also considers the language’s role in social interaction, cultural continuity, public communication and the contemporary information environment. Particular attention is paid to the coexistence of the state-language principle with respect for the languages of other nationalities and ethnic groups living in the country.

cultural heritage language and society language policy social relations sociolinguistics speech culture state language uzbek language civic communication multilingualism

References

1. Fishman J.A. Language and Ethnicity in Minority Sociolinguistic Perspective. – Clevedon: Multilingual Matters, 1989.

2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 4-modda. – Toshkent, 2023. Rasmiy matn: https://konstitutsiya.gov.uz/oz

3. O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuni (yangi tahrir). 21.12.1995-yildagi 167-I-son Qonun bilan tasdiqlangan yangi tahrir.

4. UNESCO. Multilingualism and Linguistic Diversity. – UNESCO rasmiy materiallari: https://www.unesco.org/en/multilingualism-linguistic-diversity

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son “Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni.

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi PF-5850-son “O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni.

View PDF