"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan Namangan davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta’lim kafedrasi tomonidan 2026-yil 9-oktyabr kuni o'tkazilgan

1+ Issues
195+ Articles
197+ Participants
Oʻzbekcha

O‘QUVCHILARNING O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA NUTQIY KOMPETENSIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH

Published
09.10.2026
Journal
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Issue
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
980-985
DOI
10.5281/zenodo.23664525

Authors

Abstract

Mazkur maqolada boshlang‘ich ta'limning 4-sinf o‘quvchilarida o‘qish savodxonligi darslarida nutqiy kompetensiyalarni takomillashtirish metodikasi ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil etilgan. Tadqiqotda nutqiy kompetensiyaning tarkibiy qismlari, ularni rivojlantirish omillari hamda zamonaviy ta'lim metodlari bilan uyg‘unlashtirilgan interfaol yondashuvlar ko‘rib chiqilgan. O‘qish savodxonligi kontseptsiyasining xalqaro standarti (PISA, PIRLS) asosida 4-sinf o‘quvchilariga mo‘ljallangan metodologik tizim ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, matn bilan ishlashning kommunikativ, kognitiv va lingvistik jihatlarini birlashtiradigan kompleks metodlar qo‘llanilganda nutqiy kompetensiyani rivojlantirish samaradorligi sezilarli darajada oshadi. Maqola o‘qituvchilar, metodistlar va ta'lim sohasidagi tadqiqotchilar uchun amaliy ahamiyat kasb etadi

Keywords

4-sinf boshlang‘ich ta'lim kognitiv faollik kommunikativ yondashuv matn bilan ishlash metodika nutqiy kompetensiya o‘qish savodxonligi

Other language versions

English
This article provides a scientific-theoretical and practical analysis of the methodology for improving speech competencies of 4th-grade students in reading literacy lessons. The structural components of speech competency, factors influencing their development, and interactive approaches integrated with modern teaching methods are examined. A methodological system designed for 4th-grade students has been developed based on international reading literacy standards (PISA, PIRLS). The research results demonstrate that the use of complex methods combining communicative, cognitive, and linguistic aspects of working with texts significantly enhances the effectiveness of speech competency development. The article holds practical significance for teachers, methodologists, and researchers in the field of education
4th grade cognitive activity communicative approach methodology primary education reading literacy speech competency text-based learning

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi "2020–2025-yillarda O‘zbekiston Respublikasining umumiy o‘rta ta'lim tizimini rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida"gi Farmoni. PF-6108-son.
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 7-apreldagi "Boshlang‘ich ta'limning davlat ta'lim standartini tasdiqlash to‘g‘risida"gi Qarori. 187-son.
3. Mahmudov, N. va boshq. (2020). O‘zbek tili darslarida kommunikativ yondashuv: nazariya va amaliyot. Toshkent: O‘qituvchi.
4. Nazarova, M. (2020). Interfaol metodlarning boshlang‘ich ta'limdagi samaradorligi. Toshkent: Fan va texnologiya.
5. Xoliqov, A. A. (2021). Boshlang‘ich sinflarda nutqiy kompetensiyani rivojlantirishning zamonaviy metodlari. Pedagogika, (2), 45–52.
6. Yusupova, Sh. (2021). Nutq o‘stirish metodikasi. Toshkent: O‘qituvchi.
7. G‘ulomova, M. (2022). O‘qish savodxonligi darslarida matn bilan ishlash strategiyalari. Boshlang‘ich ta'lim, (3), 18–24.
8. Abdullayeva, N. (2022). PIRLS tadqiqotlari asosida o‘qish savodxonligini baholash mezonlari. Xalq ta'limi, (5), 32–38.
9. Toshmatov, B. (2023). Boshlang‘ich sinflarda interfaol ta'lim texnologiyalari. Toshkent: Innovatsiya.
10. Rahimova, D. (2023). Nutqiy kompetensiyani shakllantirishda kommunikativ o‘yinlarning o‘rni. Pedagogik mahorat, (1), 56–62.
11. Karimova, Z. (2024). 4-sinf o‘quvchilarida o‘qish savodxonligini rivojlantirishning interfaol usullari. Ta'lim va innovatsiya, (2), 41–47.
12. PIRLS 2021 International Results in Reading. (2022). IEA. https://pirls2021.org
13. OECD. (2023). PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. OECD Publishing.
14. Duke, N. K., & Cartwright, K. B. (2021). The science of reading progresses: Communicating advances beyond the simple view of reading. Reading Research Quarterly, 56(S1), S25–S44.
15. Pressley, M., & Allington, R. L. (2022). Reading instruction that works: The case for balanced teaching (5th ed.). Guilford Press.
16. Vygotsky, L. S. (2020). Mind in society: The development of higher psychological processes (Revised ed.). Harvard University Press.
17. Pearson, P. D., & Cervetti, G. N. (2023). Fifty years of reading comprehension research: What have we learned? Reading Research Quarterly, 58(2), 215–232.
View PDF Related articles