Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Issues
261+ Articles
270+ Participants
Oʻzbekcha

O‘QUV LUG‘ATLARINING LINGVISTIK VA TA’LIMIY AHAMIYATI

Published
14.10.2026
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
1184-1186
DOI
10.5281/zenodo.24100904

Authors

Abstract

Mazkur maqolada o‘quv lug‘atlarining lingvistik va ta’limiy xususiyatlari, ularning boshqa lug‘at turlaridan farqli jihatlari hamda ta’lim jarayonidagi ahamiyati tahlil qilinadi. O‘quv lug‘atlarini tuzishda leksik birliklarni tanlash, ularning ma’nosini sodda va tushunarli shaklda izohlash, ta’lim oluvchining yoshi, bilim darajasi va ehtiyojlarini hisobga olish masalalariga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, o‘quv lug‘atlarining kommunikativ kompetensiyani shakllantirish, lug‘at boyligini kengaytirish va nutqiy ko‘nikmalarni rivojlantirishdagi o‘rni yoritiladi. Tadqiqotda L.A. Novikov va B.M. Baxriddinovaning o‘quv leksikografiyasiga oid qarashlari hamda o‘zbek tilidagi o‘quv lug‘atlari misolida ularning amaliy xususiyatlari tahlil qilinadi. Natijada o‘quv lug‘atlari nafaqat ma’lumot beruvchi, balki ta’lim oluvchining til kompetensiyasini rivojlantiruvchi va milliy til boyligini saqlashga xizmat qiluvchi muhim leksikografik vosita ekanligi asoslanadi.

Keywords

o‘quv lug‘ati o‘quv leksikografiyasi leksikografiya lug‘atshunoslik ta’limiy lug‘at lug‘at tuzish leksik birlik kommunikativ kompetensiya til ta’limi lug‘at boyligi antropotsentrik yondashuv lingvodidaktika

Other language versions

Русский
В статье анализируются лингвистические и образовательные особенности учебных словарей, их отличительные признаки по сравнению с другими типами словарей и значение в образовательном процессе. Особое внимание уделяется отбору лексических единиц, представлению их значений в простой и понятной форме, а также учёту возраста, уровня знаний и потребностей обучающихся при составлении словаря. Рассматривается роль учебных словарей в формировании коммуникативной компетенции, расширении словарного запаса и развитии речевых навыков. Анализируются теоретические взгляды Л. А. Новикова и Б. М. Бахриддиновой на учебную лексикографию, а также практические особенности учебных словарей узбекского языка. В результате исследования обосновывается, что учебные словари являются не только источниками информации, но и важными лексикографическими средствами, способствующими развитию языковой компетенции обучающихся и сохранению лексического богатства национального языка.
учебный словарь учебная лексикография лексикография лексикографические исследования образовательный словарь составление словарей лексическая единица коммуникативная компетенция языковое образование словарный запас антропоцентрический подход лингводидактика
English
This article analyzes the linguistic and educational characteristics of learner’s dictionaries, their distinctive features in comparison with other types of dictionaries, and their significance in the educational process. Particular attention is given to the selection of lexical units, the presentation of their meanings in a simple and comprehensible form, and the consideration of learners’ age, level of knowledge, and needs in dictionary compilation. The article also examines the role of learner’s dictionaries in developing communicative competence, expanding vocabulary, and improving language skills. The theoretical views of L. A. Novikov and B. M. Bakhriddinova on learner’s lexicography are discussed, along with the practical features of Uzbek learner’s dictionaries. The study demonstrates that learner’s dictionaries are not merely sources of information but important lexicographic tools that contribute to the development of learners’ language competence and the preservation of the lexical richness of the national language.
learner’s dictionary learner’s lexicography lexicography lexicography studies educational dictionary dictionary-making lexical unit communicative competence language education vocabulary anthropocentric approach linguodidactics

References

1. Денисов П.Н. Лексика русского языка и принципы ее описанияю – М.: Русский язык, 1993. – С. 216-217
2. Новиков. Л.А. Учебная лексикография и её задача // Вопросы учебной лексикографии / Под ред. П.Н.Денисов и Л.А.Новикова. – М.: Изд. МГУ, 1969. – С. 3-11.
3. Бахриддинова Б.М. Ўзбекистонда луғатчилиги: лингвистик асослари, тарихи ва истиқболлари. Диис. Автореф (ДСc). – Самақанд, 2020. -Б. 16. (72б)
4. Shukurov O., Boymatova B. O’zbek tilining ma’nodosh so’zlar o’quv lug’ati. – Toshkent: Yangi asr avlod, 2009. – 60b.
5. Madvaliyev A., Odilov Y. Ozbek tilining o’quv imlo lug’ati. _ Toshkent: Akademnashr, 2020. – 528 b.
6. Дубичинский В.В. Теоретическая и практическая лексикография. – Вена-Харковь, 1998. – С.90.( – 160 с.)
7. Uluqov N. Tilshunoslik nazariyasi. – Toshkent, 2016. – B.122.
View PDF Related articles