Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Issues
293+ Articles
304+ Participants
Oʻzbekcha

ЛИНГВИСТИК ТИПОЛОГИЯ

Published
14.10.2026
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
1317-1321
DOI
10.5281/zenodo.24104276

Authors

Abstract

(юнонча typos – нусха, андаза, шакл, из ва logos – сўз, таълимот) – тиллар ўртасида генетик муносабатлардан қатъи назар, уларнинг тузилмавий ва функционал хусусиятларини қиёсий ўрганувчи тилшунослик соҳаси. Илмий жиҳатдан лингвистик типология тиллардаги фарқли ва ўхшаш аломатларни гуруҳларга, андозаларга ва типларга ажратиш йўли билан татбиқ этиш методи ҳисобланади. Вазифасига кўра функционал (ижтимоий тилшунослик) ва структурал (тилнинг ички қурилиши ва таркиби) типология фарқланади. Тилларнинг морфологик (типологик) таснифи аморф (аффикслари бўлмаган), агглютинатив, флектив, полисинтетик тилларни уларнинг грамматик шакли (типи) асосида фарқлайди. Лингвистик типология эса бу тиллар гуруҳларидаги аломатларни категориялар ёки турли тузилмавий белгиларнинг лексик-семантик, фонологик, грамматик ва стилистик сатҳлардаги ифодаланиши сифатида тадқиқ этади ва, бинобарин, тилнинг ҳар бир сатҳига хос типология фарқланади. Тил типларининг ривожланиши ва қадимги тилларни реконструкция қилиш тарихий типологиянинг вазифасидир. Бу типологиянинг ичида (баъзан унга маънодош қўлланувчи) диахроник типология тиллардаги тузилмавий ўзгаришларни ўрганади. Тилларнинг ҳозирги ҳолатини қиёслаш синхроник типологияга тегишлидир. Лингвистик типология кенг миқёсда тиллар универсалиялари билан боғланади.

Keywords

морфологик (типологик) таснифи

References

1.Абдуазизов А. Лингвистик типология – Ўзбекистон миллий энциклопедияси.5-том.Т., 2003, 279-бет.
2.Ўзбекистон миллий энциклопедияси. 3-том. Т., 2002, 288-289-бетлар.
3. Основные направления структурализма. М., 1964; Засорина Л.Н. Введение в структурную лингвистику.М.,1974; Резвин И.И. Современная структурная лингвистика. М., 1977.
View PDF Related articles