Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Issues
293+ Articles
304+ Participants
Oʻzbekcha

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA FITOFRAZEOEMALARNING INTERLINGVISTIK MUVOFIQLIGI VA SEMANTIK KO‘CHISHI

Published
14.10.2026
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
1299-1303
DOI
10.5281/zenodo.24104061

Authors

Abstract

Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi fitofrazeoemalarning interlingvistik muvofiqligi hamda ular o‘rtasidagi semantik ko‘chish jarayonlari qiyosiy-chog‘ishtirma aspektda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi tarkibida fitonim komponent mavjud bo‘lgan frazeologik birliklarning ikki tildagi semantik, strukturaviy va lingvomadaniy xususiyatlarini aniqlash, ularning o‘zaro muvofiqlik darajasini belgilash hamda semantik ko‘chish mexanizmlarini ochib berishdan iborat. Tahlil jarayonida to‘liq, qisman va nol muvofiqlik asosidagi frazeologik birliklar ajratilib, ularning shakl va mazmun munosabatlari, obrazlilik darajasi hamda milliy-madaniy semantikasi yoritiladi. Shuningdek, fitonim komponentlarning frazeologik ma’no shakllanishidagi o‘rni va ularning turli kontekstlarda semantik transformatsiyaga uchrashi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari ingliz va o‘zbek tillaridagi fitofrazeoemalarning umumiy va o‘ziga xos jihatlarini aniqlash, tillararo frazeologik muvofiqlikning asosiy turlarini tavsiflash hamda semantik ko‘chishning lingvokognitiv va lingvomadaniy omillarini belgilash imkonini beradi. Mazkur xulosalar qiyosiy frazeologiya, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik tadqiqotlari uchun nazariy hamda amaliy ahamiyatga ega.

Keywords

fitofrazeoema frazeologik birlik fitonim komponent interlingvistik muvofiqlik semantik ko‘chish frazeologik ma’no qiyosiy tilshunoslik chog‘ishtirma tilshunoslik ingliz tili o‘zbek tili milliy-madaniy xususiyat etnolingvistik xususiyat frazeologik ekvivalentlik semantik transformatsiya

Other language versions

Русский
В статье в сопоставительно-сравнительном аспекте исследуются межъязыковое соответствие и семантический перенос фитофразеоем в английском и узбекском языках. Цель исследования заключается в выявлении семантических, структурных и лингвокультурных особенностей фразеологических единиц с фитонимным компонентом, определении степени их межъязыкового соответствия и раскрытии механизмов семантического переноса. В ходе анализа выделяются фразеологические единицы с полным, частичным и нулевым соответствием, рассматриваются их формально-семантические отношения, образность и национально-культурная семантика. Особое внимание уделяется роли фитонимных компонентов в формировании фразеологического значения, а также их семантической трансформации в различных контекстах. Результаты исследования позволяют выявить общие и специфические особенности фитофразеоем английского и узбекского языков, определить основные типы межъязыкового соответствия и факторы, обусловливающие семантический перенос. Полученные результаты имеют теоретическое и практическое значение для исследований в области сравнительной фразеологии, сопоставительной лингвистики и переводоведения.
фитофразеоема фразеологическая единица фитонимный компонент межъязыковое соответствие семантический перенос фразеологическое значение сопоставительная лингвистика сравнительная фразеология английский язык узбекский язык лингвокультурные особенности национально-культурная семантика фразеологическая эквивалентность
English
This article examines the interlinguistic correspondence and semantic transfer of phytophraseological units in English and Uzbek from a comparative and contrastive perspective. The study aims to identify the semantic, structural, and linguocultural features of phraseological units containing phytonym components in the two languages, determine their degree of interlinguistic correspondence, and reveal the mechanisms of semantic transfer. The analysis distinguishes between phraseological units demonstrating full, partial, and zero correspondence, with particular attention paid to their formal and semantic relations, figurative meanings, and national-cultural connotations. The study also explores the role of phytonym components in the formation of phraseological meaning and their semantic transformations in different contexts. The findings reveal both common and language-specific features of phytophraseological units in English and Uzbek and identify the major types of interlinguistic correspondence and the factors underlying semantic transfer. The results may contribute to further research in comparative phraseology, contrastive linguistics, and translation studies.
phytophraseological unit phraseological unit phytonym component interlinguistic correspondence semantic transfer phraseological meaning contrastive linguistics comparative phraseology English language Uzbek language linguocultural features national-cultural semantics phraseological equivalence

References

1. Влахов С.И, С.П.Флорин. Непереводимое в переводе. M.: 2009.–188 c.
2. Маслова В.А. Лингвокультурология. – М.: 2001. – 75 c.
3. Салиева Р.Н. Фразеологические единицы с прозрачной внутренней формой в английском и русском языках. M.: 2005. – 25 c.
4. Zohidova S.A. Evaluative phraseological units ascending to the images of the animal and plant world. – Journalnx - A Multidisciplinary Peer Reviewed Journal Vol. 8 No. 10 (2022): Journalnx ISSN: 2581-4230 Journal Impact Factor: 7.223
5. Zohidova S.A. Chog‘ishtirilayotgan tillarda fitonim komponentli frazeologik birliklarni tarjima qilish usullari. – Chog‘ishtirilayotgan tillarda fitonim komponentli frazeologik birliklarni tarjima qilish usullari. Xorazm Maʼmun akademiyasi axborоtnomasi 2024-12/4
View PDF Related articles