Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Issues
27+ Articles
26+ Participants
Oʻzbekcha

INGLIZ FRAZEOLOGIK BIRLIKLARINING OʻZBEK BADIIY TARJIMASIDAGI PRAGMATIK MUQOBILLARI (MARK TVENNING “THE ADVENTURES OF TOM SAWYER” ASARI TARJIMASI MISOLIDA)

Published
14.10.2026
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
94-99
DOI
10.5281/zenodo.23559342

Authors

Abstract

Mazkur maqolada Mark Tvenning “The Adventures of Tom Sawyer” romanidagi frazeologik birliklarning Ilyos Muslim tomonidan amalga oshirilgan o‘zbekcha tarjimasida pragmatik ma’noning qayta yaratilishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda frazeologik birliklarning semantik mazmuni, kontekstual-pragmatik vazifasi va tarjima strategiyasi o‘zaro bog‘liq holda ko‘rib chiqildi. To‘rtta reprezentativ misol tahlili tarjimon ayrim hollarda tayyor o‘zbek frazeologik muqobilidan, ayrim hollarda esa funksional va tasviriy moslashtirishdan foydalanganini ko‘rsatdi. Ayniqsa emotsional-baholovchi birliklarda o‘zbek tilining tabiiy frazeologik vositalari personaj nutqining jonliligi va pragmatik ta’sirini saqlashga xizmat qilgan

Keywords

Mark Tven Tom Soyer frazeologik birlik kommunikativ niyat pragmatik ekvivalentlik pragmatika tarjima strategiyasi

Other language versions

Русский
This article examines the pragmatic rendering of English phraseological units in Ilyos Muslim’s Uzbek translation of Mark Twain’s “The Adventures of Tom Sawyer”. Four representative cases are analysed at three levels: source-unit semantics and contextual function, translation strategy, and the degree to which the pragmatic effect is retained. The analysis shows that natural Uzbek phraseological and functional equivalents are particularly effective in preserving emotional evaluation, colloquial expressiveness, and character voice
Mark Twain Tom Sawyer communicative intention literary translation phraseological unit pragmatic equivalence pragmatics translation strategy
English
В статье анализируется прагматическая передача английских фразеологических единиц в узбекском переводе романа Марка Твена “The Adventures of Tom Sawyer”, выполненном Ильясом Муслимом. Четыре репрезентативных примера рассматриваются с точки зрения семантики исходной единицы, переводческой стратегии и сохранения прагматического эффекта. Анализ показывает, что использование естественных узбекских фразеологических и функциональных соответствий способствует сохранению эмоционально-оценочной окраски и разговорной выразительности оригинала
Марк Твен Том Сойер коммуникативное намерение переводческая стратегия прагматика прагматическая эквивалентность фразеологическая единица художественный перевод

References

1. Виноградов В.В. Об основных типах фразеологических единиц в русском языке // Избранные труды. Лексикология и лексикография. – М.: Наука, 1977. – С. 140–161.
2. Кунин А.В. Курс фразеологии современного английского языка. – 2-е изд. – М.: Высшая школа; Дубна: Феникс, 1996. – 381 с.
3. Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining izohli frazeologik lugʻati. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1978. – 406 b.
4. Austin J.L. How to Do Things with Words. – Oxford: Clarendon Press, 1962. – 166 p.
5. Searle J.R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 1969. – 203 p.
6. Grice H.P. Logic and Conversation // Cole P., Morgan J.L. (eds.) Syntax and Semantics. Vol. 3: Speech Acts. – New York: Academic Press, 1975. – P. 41–58.
7. Leech G.N. Principles of Pragmatics. – London: Longman, 1983. – 250 p.
8. Комиссаров В.Н. Теория перевода (лингвистические аспекты). – М.: Высшая школа, 1990. – 253 с.
9. Newmark P. A Textbook of Translation. – New York: Prentice Hall, 1988. – 292 p.
10. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. – London; New York: Routledge, 1992. – 304 p.
11. Salomov Gʻ. Tarjima nazariyasi asoslari. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1983. – 232 b.
12. Twain M. The Adventures of Tom Sawyer. – Hartford, Conn.; Chicago; Cincinnati: The American Publishing Company; San Francisco: A. Roman & Co., 1876. – 274 p. (I bobdagi misollar: p. 19).
13. Tven M. Tom Soyerning boshidan kechirganlari / Ilyos Muslim tarjimasi. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2016. – 288 b. – ISBN 978-9943-27-779-3.
14. Botirova H. The Importance of Lexical Transformations in Literary Translation // Journal of Foreign Languages and Linguistics. – 2021. – Vol. 2, No. 3.
15. Boltaeva G.K., Botirova H.A. The Usage of Transformation in Literary Translation // Mental Enlightenment Scientific-Methodological Journal. – 2022. – No. 1. – P. 310–319.
16. Botirova H.A. The Study of Transformation Techniques in Literary Translation // Mental Enlightenment Scientific-Methodological Journal. – 2023. – P. 68–73.
View PDF Related articles