Oʻzbekcha
GLOBAL PEDAGOGIK TRANSFORMATSIYALAR SHAROITIDA BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNING O‘ZINI O‘ZI TASHKIL ETISH META-KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING KONSEPTUAL-METODOLOGIK PARADIGMALARI
Journal
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Issue
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Abstract
Mazkur ishda global pedagogik transformatsiyalar davrida bo‘lajak o‘qituvchilarning o‘zini o‘zi tashkil etish meta-kompetensiyasi va taym-menejment madaniyatini rivojlantirishning konseptual-metodologik parametrlari tadqiq etilgan. Makromuhitning beqarorlashtiruvchi omillari (VUCA va BANI konsepsiyalari), xalqaro institutlar (YUNESKO, OECD, World Bank) talablari hamda “O‘zbekiston – 2030” strategiyasining oliy pedagogik ta’lim modellarini qayta loyihalashga bo‘lgan ta’siri tahlil qilingan. Kredit-modul tizimi sharoitida akademik prokrastinatsiya va emotsional zo‘riqish xavflariga alohida e’tibor qaratilgan. Muallif tomonidan o‘zini o‘zi tashkil etish fenomenining tarixiy-pedagogik evolutsiyasi — qadimgi Sharq va G‘arb falsafiy kategoriyalaridan tortib, zamonaviy o‘qituvchining transversal boshqaruv vositasigacha bo‘lgan rivojlanish bosqichlari ochib berilgan.
Keywords
VUCA-dunyo
kredit-modul tizimi
o‘zini o‘zi tashkil etish
taym-menejment
transversal meta-kompetensiya
BANI-realligi
akademik prokrastinatsiya
professional avtonomiya
uzluksiz ta’lim (lifelong learning
Русский
В работе исследуются концептуально-методологические параметры развития метакомпетенции самоорганизации и культуры тайм-менеджмента у будущих учителей в эпоху глобальных образовательных трансформаций. Анализируется влияние дестабилизирующих факторов макросреды (концепции VUCA и BANI), требований международных институтов (ЮНЕСКО, ОЭСР, Всемирный банк) и национальной стратегии «Узбекистан – 2030» на перепроектирование моделей высшего педагогического образования. Особое внимание уделено рискам академической прокрастинации и эмоционального выгорания в условиях суверенности кредитно-модульной системы. Автором прослежена историко-педагогическая эволюция феномена самоорганизации от философских категорий Востока и Запада до трансверсального инструментария современного учителя.
VUCA-мир
кредитно-модульная система
самоорганизация
тайм-менеджмент
трансверсальная метакомпетенция
BANI-реальность
академическая прокрастинация
профессиональная автономия
непрерывное образование (lifelong learning)
English
The paper explores the conceptual and methodological parameters of developing the meta-competence of self-organization and time-management culture among future teachers in the era of global educational transformations. It analyzes the impact of destabilizing macro-environmental factors (VUCA and BANI concepts), international institutional criteria (UNESCO, OECD, World Bank), and the national "Uzbekistan – 2030" strategy on reshaping modern pedagogical models. Special emphasis is placed on the risks of academic procrastination and emotional burnout under the academic sovereignty of the credit-module system. The author traces the historical and pedagogical evolution of the self-organization phenomenon, ranging from ancient Eastern and Western philosophical categories to the transversal self-regulated toolsets of the contemporary educator.
VUCA world
credit-module system
lifelong learning
self-organization
time management
transversal meta-competence
BANI reality
academic procrastination
professional autonomy
1. YUNESKO / UNESCO. Ta’limni qayta anglash: Global umumiy manfaatlar sari? — Parij: YUNESKO, 2015. — 91 b.
2. OECD / Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti. OECD Ta’lim kompassi 2030: Ta’lim va ko‘nikmalarning kelajagi. — Parij: OECD nashriyoti, 2019. — 164 b.
3. Tojiboeva, G. R. Bo‘lajak o‘qituvchilarning umumiy kasbiy tayyorgarligida psixologik, pedagogik va uslubiy bilimlar integratsiyasi. – Toshkent: Zebo Prints, 2025. – 112 b.
4. Tojiboeva, G. R. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining pedagogik kompetentligi. – Toshkent: Zebo Prints, 2025. – 172 b.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. «O‘zbekiston – 2030» strategiyasini 2023–2024-yillarda sifatli va o‘z vaqtida amalga oshirishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risidagi PQ-300-sonli qarori, 11.09.2023 // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risidagi PF-5847-sonli farmoni, 08.10.2019 // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
7. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Qarori. Oliy ta’lim muassasalarida o‘quv jarayonini tashkil etish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida [Kredit-modul/ECTS tizimining joriy etilishi]gi 824-sonli qarori, 31.12.2020 // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
8. Tojiboeva, G. R. Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv asosida bo‘lajak boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchisining kasbiy kompetentligini rivojlantirish: monografiya. – Toshkent: Zebo Prints, 2023. – 128 b.
9. Vygotskiy, L. S. Pedagogik psixologiya. — Toshkent: O‘qituvchi, 2010. — 672 b.
10. Muslimov, N. A. Bo‘lajak o‘qituvchini kasbiy shakllantirishning nazariy-metodik asoslari: Ped. fan. dok. ... diss. — Toshkent: TDPU, 2007. — 315 b
