“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.

Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash, ularning ilmiy-tadqiqot faoliyatini rag‘batlantirish, ilm-fan va ta’lim integratsiyasini kuchaytirish hamda zamonaviy ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarni keng joriy etish maqsadida 2026-yil 30-iyul kuni “Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi tashkil etilmoqda. Konferensiyada oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, doktorantlar, magistrantlar va iqtidorli talabalar ishtirok etishlari mumkin.

2+ Issues
126+ Articles
138+ Participants
Oʻzbekcha

GIYOHVANDLIKKA QARSHI TARG‘IBOTDA IJTIMOIY REKLAMA VA MULTIMEDIA VOSITALARINING SAMARADORLIGI

Published
30.07.2026
Journal
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.
Issue
Republican Scientific and Practical Conference on “Innovation, Integration, and Contemporary Educational Challenges in the Research Activities of Young Researchers and Students”
Pages
187-199
DOI
10.5281/zenodo.21744260

Authors

Abstract

Ushbu maqolada giyohvandlikka qarshi targ‘ibot tizimida ijtimoiy reklama va multimedia vositalarining kommunikativ, psixologik, aksiologik hamda ijtimoiy-pedagogik samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy muammosi axborotning keng auditoriyaga yetib borishi bilan real xulq-atvor o‘zgarishi o‘rtasidagi farqni ilmiy jihatdan izohlashdan iborat. Shu maqsadda ijtimoiy reklamaning ogohlantiruvchi, me’yoriy, motivatsion va safarbar etuvchi funksiyalari multimedia muhitining interaktivlik, multimodallik, tezkorlik, algoritmik tarqatish va qayta aloqa xususiyatlari bilan uzviy bog‘liq holda ko‘rib chiqildi. Maqolada Google Scholar bazasida indekslangan mahalliy va xorijiy tadqiqotlar asosida tizimli-nazariy tahlil, qiyosiy tahlil, kontent-tahlil, diskursiv-semiotik tahlil, kommunikativ modellashtirish va ilmiy sintez metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, giyohvandlikka qarshi multimedia kampaniyasining samaradorligi faqat ko‘rishlar, layklar yoki eslab qolish darajasi bilan emas, balki xavf haqidagi bilim, ijtimoiy me’yorlarni to‘g‘ri idrok etish, rad etish ko‘nikmasi, yordam so‘rashga tayyorlik va profilaktik xizmatlarga murojaat qilish kabi ko‘rsatkichlar bilan baholanishi lozim. Qo‘rqitishga asoslangan umumiy mazmundagi reklama ayrim vaziyatlarda befarqlik, psixologik qarshilik yoki “bumerang effekti”ni yuzaga keltirishi mumkin; segmentlangan, yosh xususiyatlariga mos, ijobiy muqobil xulqni ko‘rsatuvchi va tengdoshlar ishtirokida yaratilgan kontent esa ko‘proq ishonch va ishtirokni ta’minlaydi

Keywords

giyohvandlik profilaktikasi ijtimoiy marketing ijtimoiy reklama kommunikativ samaradorlik media savodxonlik multimedia profilaktik kampaniya raqamli kommunikatsiya xulq-atvor o‘zgarishi yoshlar

Other language versions

Русский
В данной статье анализируется коммуникативная, психологическая, аксиологическая и социально-педагогическая эффективность социальной рекламы и мультимедийных средств в системе антинаркотической профилактики. Основная проблема исследования заключается в научном объяснении различий между широким охватом аудитории информационными материалами и реальными изменениями в поведении. С этой целью предупреждающая, нормативная, мотивационная и мобилизующая функции социальной рекламы рассматриваются в неразрывной связи с такими характеристиками мультимедийной среды, как интерактивность, мультимодальность, оперативность, алгоритмическое распространение информации и обратная связь. В статье на основе отечественных и зарубежных исследований, индексируемых в базе Google Scholar, использованы методы системно-теоретического анализа, сравнительного анализа, контент-анализа, дискурсивно-семиотического анализа, коммуникативного моделирования и научного синтеза. Полученные результаты показывают, что эффективность мультимедийных антинаркотических кампаний должна оцениваться не только по количеству просмотров, отметок «нравится» или уровню запоминаемости, но и по таким показателям, как осведомлённость о рисках, правильное восприятие социальных норм, сформированность навыков отказа, готовность обращаться за помощью и использование профилактических услуг. Установлено, что социальная реклама, основанная исключительно на стратегии устрашения, в отдельных случаях может вызывать безразличие, психологическое сопротивление или «эффект бумеранга», тогда как сегментированный контент, учитывающий возрастные особенности аудитории, демонстрирующий позитивные модели поведения и созданный при участии сверстников, способствует формированию большего доверия и вовлечённости.
антинаркотическая профилактика коммуникативная эффективность медиакоммуникация мультимедиа наркомания поведенческие изменения профилактика психологическое воздействие социальная реклама социально-педагогические технологии.
English
This article examines the communicative, psychological, axiological, and socio-pedagogical effectiveness of social advertising and multimedia technologies within the system of drug prevention campaigns. The primary objective of the study is to explain the gap between the wide dissemination of preventive information and actual behavioral change among target audiences. To achieve this, the warning, normative, motivational, and mobilizing functions of social advertising are analyzed in conjunction with the key characteristics of multimedia environments, including interactivity, multimodality, immediacy, algorithmic content distribution, and feedback mechanisms. Drawing upon domestic and international studies indexed in Google Scholar, the research employs systematic theoretical analysis, comparative analysis, content analysis, discourse-semiotic analysis, communicative modeling, and scientific synthesis. The findings indicate that the effectiveness of anti-drug multimedia campaigns should be assessed not only through indicators such as views, likes, or message recall, but also through improvements in risk awareness, accurate perception of social norms, refusal skills, willingness to seek professional help, and the use of preventive services. The study further demonstrates that fear-based public service advertisements may, in certain contexts, generate indifference, psychological resistance, or a boomerang effect, whereas segmented, age-appropriate content that promotes positive behavioral alternatives and involves peer participation is more effective in fostering trust, engagement, and preventive behavior.
behavioral change communicative effectiveness drug abuse drug prevention media communication multimedia prevention psychological influence social advertising socio-pedagogical technologies.

References

1. Isanova G. Social advertising: its understanding and role in public consciousness // ISJ Theoretical & Applied Science. – 2017. – № 3 (47). – P. 59–62. – DOI: 10.15863/TAS.2017.03.47.13.
2. Djumanova S. Media Consumption and Media Literacy Level of Uzbek Youth // Media Education (Mediaobrazovanie). – 2022. – Vol. 18, № 2. – P. 157–168. – DOI: 10.13187/me.2022.2.157.
3. Brusenskaya L. A., Kulikova E. G., Zolochevskaya E. Y. Anti-drug Social Advertising in the Modern Media Space: Persuasiveness and Cognitive Basis // Media Education. – 2018. – № 2. – P. 71–78.
4. Wakefield M. A., Loken B., Hornik R. C. Use of Mass Media Campaigns to Change Health Behaviour // The Lancet. – 2010. – Vol. 376, № 9748. – P. 1261–1271. – DOI: 10.1016/S0140-6736(10)60809-4.
5. Muslima, O., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’zbekistonda maktabgacha yoshdagi bolalarda ma’naviy-axloqiy tarbiyani shakllantirishning innovatsion usullari. Global Science Review, 3(1), 339-347.
6. Palmgreen P., Lorch E. P., Stephenson M. T., Hoyle R. H., Donohew L. Effects of the Office of National Drug Control Policy’s Marijuana Initiative Campaign on High-Sensation-Seeking Adolescents // American Journal of Public Health. – 2007. – Vol. 97, № 9. – P. 1644–1649. – DOI: 10.2105/AJPH.2005.072843.
7. Werb D., Mills E. J., DeBeck K., Kerr T., Montaner J. S., Wood E. The Effectiveness of Anti-Illicit-Drug Public-Service Announcements: A Systematic Review and Meta-Analysis // Journal of Epidemiology and Community Health. – 2011. – Vol. 65, № 10. – P. 834–840. – DOI: 10.1136/jech.2010.125195.
8. Muruvvat, A., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’zbekistonda ma'naviy va ahvoqiy qadryatlarda maktabgacha ta'limning ro'li. Global Science Review, 3(2), 246-253.
9. Evans W., Andrade E., Pratt M., Mottern A., Chavez S., Calzetta-Raymond A., Gu J. Peer-to-Peer Social Media as an Effective Prevention Strategy: Quasi-Experimental Evaluation // JMIR mHealth and uHealth. – 2020. – Vol. 8, № 5. – Art. e16207. – DOI: 10.2196/16207.
10. Shоhbоzbek, E. (2025). Maktabgacha ta’limda ma’naviy tarbiya va uning yoshlar ongiga ta’siri. Global Science Review, 4(5), 446-453.
View PDF Related articles