Oʻzbekcha
BUYUK IPAK YO‘LI CHORRAHASIDAGI QADIMIY SHAHAR BO‘LMISH AKSIKENT TARIXI
Journal
The history of Akhsikent: new perspectives, analysis, and research
Issue
Proceedings of the International Scientific and Practical Conference “The History of Akhsikent: New Perspectives, Analysis, and Research” (June 15, 2026)
Abstract
Ushbu maqolada Buyuk Ipak yo‘li chorrahasida joylashgan qadimiy Aksikent shahrining tarixi, uning siyosiy, iqtisodiy va madaniy ahamiyati o‘rganilgan. Maqolada shaharning geografik joylashuvi, qadimiy Davon davlati bilan bog'liqligi, o‘rta asrlardagi gullab-yashnash davri, mo‘g'ullar bosqini va keyingi inqiroz masalalari yoritilgan. So‘nggi yillarda o‘tkazilgan arxeologik qazishmalar natijalari va topilgan moddiy-madaniy yodgorliklar tahlil qilingan. Aksikentning Farg'ona vodiysi va Markaziy Osiyo tarixidagi o‘rni va ahamiyati asoslab berilgan.
Keywords
Aksikent
Buyuk Ipak yo‘li
Farg'ona vodiysi
arxeologik qazishmalar
arxeologiya
o‘rta asrlar
tarixiy meros
qadimiy shahar
Davon
karvon yo‘llari
Русский
В данной статье изучается история древнего города Аксикент, расположенного на перекрестке Великого Шелкового пути, его политическое, экономическое и культурное значение. В статье освещаются географическое положение города, его связь с древним государством Давань, период расцвета в средние века, монгольское нашествие и последующий кризис. Анализируются результаты археологических раскопок последних лет и найденные памятники материальной культуры. Обосновывается место и значение Аксикента в истории Ферганской долины и Центральной Азии..
Аксикент
Ферганская долина
археологические раскопки
археология
историческое наследие
Великий Шелковый путь
древний город
Давань
средние века
караванные пути
English
This article examines the history of the ancient city of Aksikent, located at the crossroads of the Great Silk Road, and its political, economic, and cultural significance. The article covers the geographical location of the city, its connection with the ancient state of Davan (Ferghana), its flourishing period in the Middle Ages, the Mongol invasion, and subsequent decline. The results of recent archaeological excavations and discovered monuments of material culture are analyzed. The place and importance of Aksikent in the history of the Fergana Valley and Central Asia are substantiated.
Aksikent
Fergana Valley
Great Silk Road
ancient city
archaeology
historical heritage
Davan
Middle Ages
caravan routes
archaeological excavations.
1. Z.M. Boburnoma. – T.: Ma’naviyat, 2004. – 480 b. (Farg‘ona vodiysi Bobur
2. taqsimot). O‘rta Osiyo tarixi manbalari seriyasi. – T.: Fan, 1998. (Aksikent va Farg‘ona shaharlari haqidagi eng qadimiy arabcha geografik ma’lumotlar).
3. Sima Qian (Sima Syan). Tarixiy yozuvlar (Shiji). // Xitoy manbalarida geografiyasi va tarixiy joylari haqida muhim ma’lumotlar).
4. Maqdisiy (Al-Muqaddasiy). Ahsan at-taqosim fi ma’rifat al-aqolim (Iqlimlarni bilishda eng yaxshi Markaziy Osiyo. – T.: Sharq, 2008. (Davon davlati va "jannat otlari" haqidagi dastlabki yozma manba).
5. Istaxriy. Kitob al-masolik va al-mamolik (Yo‘llar va mamlakatlar kitobi). – T.: Fan, 2001.
6. O‘zbekiston tarixi (I jild). Qadimgi va o‘rta asrlar tarixi. – T.: O‘zbekiston, 2000. – 412 b.
7. Masson M.E. Srednevekovaya Fergana i ee goroda (O‘rta asr Farg‘onasi va uning shaharlari). – T.: Fan, 1964. (Farg‘ona vodiysi qadimiy shaharlari, jumladan, Aksikent bo‘yicha fundamental klassik tadqiqot).
8. Muxamedjanov A. Qadimgi va o‘rta asrlardagi Farg‘ona vodiysi shaharlari tarixidan. – T.: Fan, 1998. – 156 b.
9. Rtveladze E.V. Velikiy Shelkoviy put: Srednyaya Aziya v epoxu srednevekovya (Buyuk Ipak yo‘li: O‘rta asrlarda Markaziy Osiyo). – T.: Jahon, 2005.
10. Kamoliddinov Sh.S. Tarixiy geografiya. – T.: Fan, 2005. – 215 b.
11. Qodirov B. Farg‘ona vodiysining qadimiy shaharlari va ularning arxeologik o‘rganilishi. – T.: Universitet, 2012.
12. Mamatqulov A. Aksikent – qadimiy Farg‘ona poytaxti. // O‘zbekiston tarixi jurnali. – 2018. – №3. – 45-52-b. (So‘nggi yillardagi Aksikent arxeologik ekspeditsiyasi hisobotlari asosida).
13. O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Arxeologiya instituti materiallari. Farg‘ona arxeologik ekspeditsiyasi hisobotlari (1970–2020-yillar). – T.
14. Xolmatov M. Farg‘ona vodiysidagi o‘rta asr shaharsozligi va hunarmandchilik markazlari. // Fan va turmush. – 2015. – №4.
15. Barthold W. Turkestan down to the Mongol Invasion. – London: Luzac & Co, 1968. – 562 p. (Markaziy Osiyo tarixi bo‘yicha jahon miqyosidagi eng nufuzli asarlardan biri).
16. Hill, J. E. Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty. – BookSurge, 2009. – 450 p. (Xitoy manbalari va qadimiy Davon/Farg‘ona aloqalari bo‘yicha chuqur tahlil).
17. Litvinsky B.A. History of civilizations of Central Asia (Vol. II: The development of sedentary and nomadic civilizations: 700 B.C. to A.D. 250). – UNESCO Publishing, 1996.
