Oʻzbekcha
BINOMIAL KONSTRUKSIYA TUSHUNCHASINING SHAKLLANISHI VA ZAMONAVIY TILSHUNOSLIKDAGI TALQINLARI
Journal
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Issue
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Abstract
Ushbu tezisda binomial konstruksiya tushunchasining tilshunoslikda shakllanishi hamda uning zamonaviy talqinlari tahlil qilinadi. Turli tadqiqotchilar tomonidan ilgari surilgan yondashuvlar komponentlarning grammatik va sintaktik munosabati, semantik bog‘liqligi, joylashish tartibi, komponentlar tartibining almashuvchanligi va formulaviylik xususiyatlari nuqtayi nazaridan qiyoslanadi. Tahlil natijasida binomial konstruksiyalarni tavsiflashda strukturaviy va semantik munosabatlarni asosiy mezon sifatida belgilovchi, komponentlar tartibining qat’iyligi hamda formulaviylikni esa barcha binomiallar uchun majburiy mezon sifatida belgilamaydigan yondashuvning maqbulligi asoslanadi
Keywords
almashuvchanlik
binomial konstruksiya
formulaviylik
komponentlar tartibi
komponentlar tartibining qat’iyligi
korpus tahlili
semantik munosabat
sintaktik tenglik
Русский
В тезисе рассматриваются становление понятия биномиальной конструкции в лингвистике и его современные интерпретации. Подходы, предложенные различными исследователями, сопоставляются с точки зрения грамматических и синтаксических отношений между компонентами, их семантической связи, порядка расположения, обратимости порядка компонентов и формульности. По результатам анализа обосновывается целесообразность подхода, согласно которому структурные и семантические отношения рассматриваются как основные критерии описания биномиальных конструкций, тогда как необратимость порядка компонентов и формульность не признаются обязательными признаками всех биномиальных конструкций
биномиальная конструкция
корпусный анализ
необратимость
обратимость
порядок компонентов
семантическая связь
синтаксическое равноправие
формульность
English
This thesis examines the development of the concept of binomial constructions in linguistics and its contemporary interpretations. Approaches proposed by different scholars are compared in terms of the grammatical and syntactic relations between components, their semantic relationship, ordering, reversibility of component order, and formulaicity. The analysis substantiates the suitability of an approach that treats structural and semantic relations as the primary criteria for characterizing binomial constructions, while not regarding the irreversibility of component order and formulaicity as obligatory criteria for all binomials
binomial construction
component order
corpus analysis
formulaicity
irreversibility
reversibility
semantic relation
syntactic equivalence
1. Ermatov, Sh. R. Ingliz va o‘zbek tillarida binomial hosilalarning struktur-semantik, funksional-stilistik va pragmatik jihatlari: filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Andijon: Andijon davlat chet tillari instituti, 2026.
2. Gustafsson, M. The Frequency and “Frozenness” of Some English Binomials // Neuphilologische Mitteilungen. – 1976. – Vol. 77. – P. 623–637.
3. Kopaczyk, J., Sauer, H. Defining and Exploring Binomials // Binomials in the History of English: Fixed and Flexible / eds. J. Kopaczyk, H. Sauer. – Cambridge: Cambridge University Press, 2017. – P. 1–24. DOI: 10.1017/9781316339770.001.
4. Leisi, E. Die tautologischen Wortpaare in Caxton’s Eneydos: Zur synchronischen Bedeutungs- und Ursachenforschung. – Cambridge, Mass.: The Murray Printing Company, 1947. – 139 p.
5. Malkiel, Y. Studies in Irreversible Binomials // Lingua. – 1959. – Vol. 8. – P. 113–160. DOI: 10.1016/0024-3841(59)90018-X.
6. Mollin, S. The (Ir)reversibility of English Binomials: Corpus, Constraints, Developments. – Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2014. – 254 p.
7. Siyanova-Chanturia, A., Conklin, K., van Heuven, W. J. B. Seeing a Phrase “Time and Again” Matters: The Role of Phrasal Frequency in the Processing of Multiword Sequences // Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition. – 2011. – Vol. 37, No. 3. – P. 776–784. DOI: 10.1037/a0022531.