Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Issues
176+ Articles
180+ Participants
Oʻzbekcha

BBC NEWS VA KUN.UZ SARLAVHALARIDAGI LEKSIK BIRLIKLARNING STRUKTUR-REFERENSIAL VA SEMANTIK-FUNKSIONAL TAVSIFI

Published
14.10.2026
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
1386-1392
DOI
10.5281/zenodo.24048259

Authors

Abstract

Tezisda BBC News va Kun.uz internet yangiliklari sarlavhalaridagi leksik birliklarning struktur tarkibi, referensial yo‘nalishi va semantik-funksional xususiyatlari chog‘ishtirma tahlil qilinadi. Tavsifiy, struktur-referensial, kontekstual-semantik va chog‘ishtirma tahlil usullari qo‘llangan. Nominativ birliklar monoleksemali va polileksemali guruhlarga ajratilib, ularning sodda, yasama, qo‘shma hamda birikmali ko‘rinishlari tavsiflangan. Sakkiz referent turi va terminologik, o‘zlashma, qisqartma hamda gibrid birliklarning to‘qqiz semantik-funksional belgisi umumlashtirilgan. Inglizcha namunalarda aniqlovchilarning bosh otdan oldin joylashuvi, o‘zbekcha namunalarda esa kelishik, egalik va harakat nomi shakllari orqali nominativ munosabatlarning ifodalanishi ko‘rsatilgan. Nomlashdagi umumiylik referentni tanitish va axborotni ixcham berishda, tafovutlar esa leksik tarkib hamda grammatik vositalarning tanlanishida kuzatilgan.

Keywords

internet yangiliklari sarlavhasi nominatsiya referensiya terminologik birlik o‘zlashma qisqartma gibrid birlik chog‘ishtirma tahlil.

Other language versions

Русский

СТРУКТУРНО-РЕФЕРЕНЦИАЛЬНАЯ И СЕМАНТИКО-ФУНКЦИОНАЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ЛЕКСИЧЕСКИХ ЕДИНИЦ В ЗАГОЛОВКАХ BBC NEWS И KUN.UZ

В тезисах представлен сопоставительный анализ структурных, референциальных и семантико-функциональных особенностей лексических единиц в заголовках интернет-новостей BBC News и Kun.uz. Цель работы — установить соотношение формы номинации, обозначаемого референта и функции единицы в заголовке. Применены описательный, структурно-референциальный, контекстуально-семантический и сопоставительный методы. Номинативные единицы распределены на монолексемные и полилексемные, охарактеризованы простые, производные, сложные и составные наименования. Выделены восемь типов референтов и девять семантико-функциональных признаков терминологических, заимствованных, сокращённых и гибридных единиц. В английских примерах описано расположение определений перед главным существительным, в узбекских — выражение номинативных отношений падежными, притяжательными формами и именами действия. Общие черты проявляются в идентификации референта и кратком выражении информации, различия — в лексическом составе и выборе грамматических средств.
заголовок интернет-новости номинация референция терминологическая единица заимствование сокращение гибридная единица сопоставительный анализ.
English

STRUCTURAL-REFERENTIAL AND SEMANTIC-FUNCTIONAL CHARACTERISTICS OF LEXICAL UNITS IN BBC NEWS AND KUN.UZ HEADLINES

This paper examines the structural-referential and semantic-functional characteristics of lexical units in BBC News and Kun.uz headlines. It establishes relations between nominative form, referent and headline function. Descriptive, structural-referential, contextual-semantic and contrastive methods were applied. Monolexemic and polylexemic nominations were classified into simple, derived, compound and phrasal forms. Eight referent types and nine semantic-functional features of terminological, borrowed, abbreviated and hybrid units were identified. English examples exhibit pre-head modification, while Uzbek examples express nominative relations through case, possessive and verbal-noun forms. Shared features concern referent identification and concise expression; differences concern lexical composition and grammatical choices.
online news headline nomination reference terminological unit borrowing abbreviation hybrid unit contrastive analysis.

References

1. Baldinger K. Semasiology and Onomasiology // Word. — 1966. — Vol. 22. — P. 7–36.
2. Телия В. Н. Номинация // Лингвистический энциклопедический словарь / гл. ред. В. Н. Ярцева. — Москва: Советская энциклопедия, 1990. — С. 336–337.
3. Уфимцева А. А. Лексическая номинация (первичная нейтральная) // Языковая номинация: Виды наименований. — Москва: Наука, 1977. — С. 5–85.
4. BBC News. New AI voice tool trained to copy British regional accent. — 15.07.2025. https://www.bbc.com/news/articles/c07d2dyx19zo
5. BBC News. MSPs pass emergency bill to fix business rates blunder. — 27.11.2025. https://www.bbc.com/news/articles/cj4q9gwdqlvo
6. Kun.uz. Xitoy dronlarni havoda quvvatlantirish texnologiyasini sinovdan o‘tkazdi. — 25.04.2026. https://kun.uz/news/2026/04/25/xitoy-dronlarni-havoda-quvvatlantirish-texnologiyasini-sinovdan-otkazdi
7. Kun.uz. Akkreditatsiyadan o‘ta olmagan OTM talabalarining o‘qishi ko‘chiriladi. — 08.08.2025.
8. Kun.uz. O‘zbekistonda IT-biznes ochgan davlatlar reytingi e’lon qilindi. — 04.04.2026. https://kun.uz/news/2026/04/04/ozbekistonda-it-biznes-ochgan-davlatlar-reytingi-elon-qilindi
View PDF Related articles