Oʻzbekcha
AFSONA – MILLIY DUNYO TASVIRINING BADIIY KO‘ZGUSI: LINGVOMADANIY TAHLIL
Journal
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Issue
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Abstract
Mazkur maqolada afsonaning xalq og'zaki ijodining qadimiy janrlaridan biri sifatidagi o'rni hamda uning milliy dunyo tasvirini shakllantirish va aks ettirishdagi ahamiyati lingvomadaniy nuqtayi nazardan tahlil qilingan. Afsonalar xalqning ko'p asrlik hayotiy tajribasi, tarixiy xotirasi, urf-odatlari, qadriyatlari va dunyoqarashini o'zida mujassam etgan madaniy matn sifatida baholanadi. Shuningdek, afsonalarda milliy mentalitet, madaniy kod va etnomadaniy birliklarning ifodalanish xususiyatlari zamonaviy lingvokulturologik qarashlar asosida yoritiladi. Tadqiqot davomida afsonaning xalqning tarixiy xotirasini saqlash, avlodlar o'rtasida madaniy merosni uzatish va milliy o'zlikni shakllantirishdagi o'rni ilmiy manbalar asosida asoslab beriladi
Keywords
afsona
etnomadaniyat
folklor
lingvokulturologiya
madaniy kod
milliy dunyo tasviri
milliy mentalitet
xalq og'zaki ijodi
Русский
В статье рассматривается легенда как один из древнейших жанров устного народного творчества и анализируется её роль в отражении национальной картины мира с позиций лингвокультурологии. Легенды рассматриваются как культурные тексты, сохраняющие историческую память народа, его традиции, ценности и мировоззрение. Особое внимание уделяется отражению национального менталитета, культурного кода и этнокультурных особенностей в легендах на основе современных лингвокультурологических подходов. Обосновывается значение легенд в сохранении культурного наследия, передаче коллективной памяти и формировании национальной идентичности
культурный код
легенда
лингвокультурология
национальная картина мира
национальный менталитет
фольклор
этнокультура
English
This article examines the legend as one of the oldest genres of oral folklore and analyzes its role in reflecting the national worldview from a linguocultural perspective. Legends are regarded as cultural texts that preserve the historical memory, traditions, values, beliefs, and worldview of a nation. The paper discusses the representation of national mentality, cultural codes, and ethnocultural concepts in legends based on contemporary approaches in linguocultural studies. It also highlights the significance of legends in preserving cultural heritage, transmitting collective memory across generations, and shaping national identity
cultural code
ethnoculture
folklore
legend
linguoculturology
national mentality
national worldview
oral tradition
1. Beruniy, A. R. (2022). Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar. Toshkent: Oʻzbekiston.
2. Imomov, K. (2010). Oʻzbek xalq nasri poetikasi. Toshkent: Oʻqituvchi.
3. Karasik, V. I. (2002). Yazykovoy krug: lichnost, kontsepty, diskurs. Volgograd: Peremena.
4. Maslova, V. A. (2021). Lingvokulturologiya (6-nashr). Moskva: Yurayt.
5. Narshaxiy, A. B. (2011). Buxoro tarixi. Toshkent: Yangi asr avlodi.
6. Propp, V. Ya. (1968). Morphology of the Folktale (2nd ed.). Austin: University of Texas Press.
7. Dundes, A. (Ed.). (1984). Sacred Narrative: Readings in the Theory of Myth. Berkeley: University of California Press.
8. Meletinskiy, E. M. (1976). Poetika mifa. Moskva: Nauka.
9. Saidova, A. M., & Djalilova, Z. O. (2024). Comparative-analytical study of the magic motif in English and Uzbek legends: Cultural reflections and narrative structures. American Journal of Philological Sciences, 4(11), 121–124.
10. UNESCO. (2024). Legends and Stories of Uzbekistan