"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan Namangan davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta’lim kafedrasi tomonidan 2026-yil 9-oktyabr kuni o'tkazilgan

1+ Issues
195+ Articles
197+ Participants
Oʻzbekcha

4-SINF ONA TILI DARSLARIDA O‘QUVCHILARNING BOG‘LANISHLI NUTQINI RIVOJLANTIRISHNING DIDAKTIK MODELI

Published
09.10.2026
Journal
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Issue
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
947-952
DOI
10.5281/zenodo.23663859

Authors

Abstract

Maqolada boshlang‘ich ta’limning 4-sinf ona tili darslarida o‘quvchilarning bog‘lanishli nutqini rivojlantirishning nazariy-metodologik va amaliy-metodik asoslari tahlil qilingan. Bog‘lanishli nutqning lingvistik, psixologik va pedagogik mohiyati yoritilib, uning mantiqiy tafakkur, kommunikativ kompetensiya hamda og‘zaki va yozma nutq madaniyatini shakllantirishdagi o‘rni asoslangan. An’anaviy reproduktiv yondashuvning cheklovlari aniqlanib, fikrlash, tushunish, tahlil va xulosa bosqichlarini yagona kognitiv jarayon sifatida talqin qiluvchi, nutqiy, lingvistik va pragmatik kompetensiyalarni konsentrik tizimda uyg‘unlashtiruvchi didaktik model taklif etilgan. Shuningdek, harvard, cambridge, helsinki, stanford va tokio universitetlarining metodik yondashuvlarini 4-sinf ona tili ta’limiga moslashtirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan

Keywords

bog‘lanishli nutq boshlang‘ich sinf didaktik model interfaol metodlar kommunikativ kompetensiya ona tili ta’limi refleksiya reproduktiv yondashuv

Other language versions

Русский
В статье анализируются теоретико-методологические и практико-методические основы развития связной речи учащихся на уроках родного языка в 4-м классе начальной школы. Раскрываются лингвистическая, психологическая и педагогическая сущность связной речи и обосновывается её роль в формировании логического мышления, коммуникативной компетентности, а также культуры устной и письменной речи. Выявлены ограничения традиционного репродуктивного подхода. Предложена дидактическая модель, в которой этапы мышления, понимания, анализа и вывода трактуются как единый когнитивный процесс, а речевая, лингвистическая и прагматическая компетенции объединяются в концентрическую систему. Кроме того, рассмотрены возможности адаптации методических подходов университетов harvard, cambridge, helsinki, stanford и токийского университета к обучению родному языку в 4-м классе.
дидактическая модель интерактивные методы коммуникативная компетентность начальная школа обучение родному языку репродуктивный подход рефлексия связная речь
English
This article analyses the theoretical, methodological and practical foundations of developing coherent speech in grade 4 pupils during mother tongue lessons in primary education. It clarifies the linguistic, psychological and pedagogical nature of coherent speech and substantiates its role in shaping logical thinking, communicative competence, and the culture of oral and written speech. The limitations of the traditional reproductive approach are identified. The article proposes a didactic model that treats the stages of thinking, comprehension, analysis and conclusion as a single cognitive process and integrates speech, linguistic and pragmatic competences into a concentric system. It also examines the possibilities of adapting the methodological approaches of harvard, cambridge, helsinki, stanford and the university of tokyo to grade 4 mother tongue instruction
coherent speech communicative competence didactic model interactive methods mother tongue education primary school reflection reproductive approach

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son Farmoni bilan tasdiqlangan “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi”.
2. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021.
3. Babayiğit, S., Roulstone, S., & Wren, Y. (2021). Linguistic comprehension and narrative skills predict reading ability: A 9-year longitudinal study. British Journal of Educational Psychology, 91, 148–168.
4. Donolato, E., Toffalini, E., Rogde, K., Nordahl-Hansen, A., Lervåg, A., Norbury, C., & Melby-Lervåg, M. Oral language interventions can improve language outcomes in children with neurodevelopmental disorders: A systematic review and meta-analysis. Campbell Systematic Reviews, 19(4), 2023 y. e1368.
5. Favot, K., Carter, M., & Stephenson, J.. The effects of oral narrative intervention on the narratives of children with language disorder: A systematic literature review. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 33(4), 2021 y. 489–536.
6. Gillam, S. L., Vaughn, S., Roberts, G., Capin, P., Fall, A.-M., Israelsen-Augenstein, M., Holbrook, S., Wada, R., Hancock, A., Fox, C., Dille, J., Magimairaj, B. M., & Gillam, R. B. Improving oral and written narration and reading comprehension of children at-risk for language and literacy difficulties: Results of a randomized clinical trial. Journal of Educational Psychology, 115(1), 2023 y. 99–117.
7. Petersen, D. B., Staskowski, M., Spencer, T. D., Foster, M. E., & Brough, M. P. The effects of a multitiered system of language support on kindergarten oral and written language: A large-scale randomized controlled trial. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 53(1), 2022 y. 44–68.
8. Pico, D. L., Hessling Prahl, A., Biel, C. H., Peterson, A. K., Biel, E. J., Woods, C., & Contesse, V. A. Interventions designed to improve narrative language in school-age children: A systematic review with meta-analyses. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 52(4), 2021 y. 1109–1126.
9. Spencer, T. D., & Petersen, D. B. (2020). Narrative intervention: Principles to practice. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 51(4), 1081–1096.
10. Stanford University. Teaching Writing and Communication in the Digital Age. – Stanford: Stanford University Press, 2021.
View PDF Related articles