Oʻzbekcha
YOSHLAR O‘RTASIDA GIYOHVANDLIKNING OLDINI OLISHDA MOBIL ILOVALAR VA ELEKTRON RESURSLARNING AHAMIYATI
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Annotatsiya
Ushbu maqolada yoshlar o‘rtasida giyohvandlik va psixoaktiv moddalar iste’molining oldini olishda mobil ilovalar hamda elektron resurslarning ijtimoiy-pedagogik va profilaktik imkoniyatlari ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Raqamli vositalar faqat axborot uzatish kanali emas, balki yoshlarda tanqidiy fikrlashni rivojlantiruvchi, rad etish ko‘nikmalarini shakllantiruvchi, xavflarni baholash hamda o‘z vaqtida mutaxassislarga murojaat qilish motivatsiyasini oshiruvchi integrativ muhit sifatida baholanadi. Maqolada O‘zbekiston sharoitida olib borilgan tadqiqotlar va xalqaro raqamli profilaktika amaliyotlari qiyosiy tahlil qilinib, samador mobil profilaktikaning asosiy komponentlari hamda mavjud cheklovlar aniqlangan. Olingan xulosalar asosida mamlakatimizda ta’lim, oila, mahalla va sog‘liqni saqlash institutlari bilan integratsiyalashgan milliy mobil profilaktika ekotizimini shakllantirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ilgari suriladi.
Kalit so‘zlar
elektron resurslar
giyohvandlik profilaktikasi
interaktiv ta’lim
mobil ilovalar
psixologik qo‘llab-quvvatlash
rad etish ko‘nikmalari.
raqamli salomatlik
yoshlar
Русский
В данной статье научно анализируются социально-педагогические и профилактические возможности мобильных приложений и электронных ресурсов в предупреждении наркомании и употребления психоактивных веществ среди молодежи. Цифровые инструменты рассматриваются не просто как канал распространения информации, а как интегративная среда, способствующая развитию критического мышления, формированию навыков отказа, оценке рисков и повышению мотивации к своевременному обращению к специалистам. В работе проводится сравнительный анализ исследований, проведенных в Узбекистане, и международной практики цифровой профилактики, определяются ключевые компоненты эффективных мобильных вмешательств, а также существующие ограничения. На основе полученных результатов формулируются научно-практические рекомендации по созданию национальной экосистемы мобильной профилактики, интегрированной с институтами образования, семьи, махалли и здравоохранения.
интерактивное обучение
мобильные приложения
молодежь
навыки отказа
профилактика наркомании
психологическая поддержка
цифровое здравоохранение
электронные ресурсы
English
This article scientifically analyzes the socio-pedagogical and preventive potential of mobile applications and electronic resources in preventing substance abuse and drug addiction among youth. Digital tools are evaluated not merely as information dissemination channels, but as an integrative environment that fosters critical thinking, develops refusal skills, enhances risk assessment, and motivates timely help-seeking behavior. The study provides a comparative analysis of research conducted in Uzbekistan alongside international digital health interventions, identifying key components of effective mobile prevention as well as existing operational limitations. Based on the findings, evidence-based recommendations are developed to establish a national mobile prevention ecosystem integrated with educational, family, community (mahalla), and healthcare institutions.
digital resources
drug abuse prevention
interactive learning
mHealth
mobile applications
psychological support
refusal skills
youth
1. Zakhidova G. A., Pikirenia U. I., Syunyakov T. S., Prilutskaya M. V. Motives for new psychoactive substances consumption among young adults in Uzbekistan: a qualitative study protocol // Consortium Psychiatricum. – 2025. – Vol. 6, No. 1. – P. 37–46. – DOI: 10.17816/CP15531.
2. Muruvvat, A., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’zbekistonda ma'naviy va ahvoqiy qadryatlarda maktabgacha ta'limning ro'li. Global Science Review, 3(2), 246-253.
3. Marsch L. A., Borodovsky J. T. Technology-based Interventions for Preventing and Treating Substance Use Among Youth // Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America. – 2016. – Vol. 25, No. 4. – P. 755–768. – DOI: 10.1016/j.chc.2016.06.005.
4. Monarque M., Sabetti J., Ferrari M. Digital interventions for substance use disorders in young people: rapid review // Substance Abuse Treatment, Prevention, and Policy. – 2023. – Vol. 18. – Art. 13. – DOI: 10.1186/s13011-023-00518-1.
5. Kazemi D. M., Li S., Levine M. J., Auten B., Granson M. Systematic Review of Smartphone Apps as a mHealth Intervention to Address Substance Abuse in Adolescents and Adults // Journal of Addictions Nursing. – 2021. – Vol. 32, No. 3. – P. 180–187. – DOI: 10.1097/JAN.0000000000000416.
6. Schwinn T. M., Fang L., Hopkins J., Pacheco A. R. Longitudinal Outcomes of a Smartphone Application to Prevent Drug Use Among Hispanic Youth // Journal of Studies on Alcohol and Drugs. – 2021. – Vol. 82, No. 5. – P. 668–677. – DOI: 10.15288/jsad.2021.82.668.
7. Shоhbоzbek, E. (2025). Maktabgacha ta’limda ma’naviy tarbiya va uning yoshlar ongiga ta’siri. Global Science Review, 4(5), 446-453.
8. Birrell L., Debenham J., Furneaux-Bate A., Prior K., Spallek S., Thornton L., Chapman C., Newton N. Evaluating a Peer-Support Mobile App for Mental Health and Substance Use Among Adolescents Over 12 Months During the COVID-19 Pandemic: Randomized Controlled Trial // Journal of Medical Internet Research. – 2023. – Vol. 25. – e45216. – DOI: 10.2196/45216.
9. Martínez-Miranda J., Espinosa-Curiel I. E. Serious Games Supporting the Prevention and Treatment of Alcohol and Drug Consumption in Youth: Scoping Review // JMIR Serious Games. – 2022. – Vol. 10, No. 3. – e39086. – DOI: 10.2196/39086.
10. Muslima, O., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’zbekistonda maktabgacha yoshdagi bolalarda ma’naviy-axloqiy tarbiyani shakllantirishning innovatsion usullari. Global Science Review, 3(1), 339-347.