Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
152+ Maqolalar
156+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

OʻZBEKISTONDA IJTIMOIY ADOLAT VA TENG IMKONIYATLARNI TAʼMINLASHNING FUQAROLARARO TOTUVLIKNI MUSTAHKAMLASHDAGI AHAMIYATI

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
1108-1118
DOI
10.5281/zenodo.23387728

Mualliflar

Annotatsiya

Mazkur maqolada ijtimoiy adolat va teng imkoniyatlarni taʼminlashning fuqarolararo totuvlikni mustahkamlashdagi ahamiyati ijtimoiy-falsafiy metodologiya doirasida tadqiq etiladi. Muallif totuvlikning tengsizlik darajasiga emas, uchta idrokka — mobillik kanallarining ochiqligiga, taqsimlash tartibining adolatliligiga va guruhning eʼtirof etilishiga bogʻliqligini asoslaydi. Tadqiqotda J. Rolzning adolat nazariyasi, A. Senning imkoniyatlar yondashuvi, A. Hirshmanning tengsizlikka chidamlilik dinamikasi haqidagi konsepsiyasi, T. Taylerning protsessual adolat boʻyicha tadqiqotlari hamda N. Frezerning qayta taqsimlash va eʼtirof etish dualizmi metodologik tayanch sifatida qoʻllaniladi. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahririda mamlakat ijtimoiy davlat sifatida belgilangani normativ asos sifatida tahlil qilinadi. Yakuniy qismda totuvlikning uch tayanchi va baholash koʻrsatkichlari tizimi taklif etiladi.

Kalit so‘zlar

Konstitutsiya baholash koʻrsatkichlari. eʼtirof etish fuqarolararo totuvlik ijtimoiy adolat ijtimoiy mobillik imkoniyatlar yondashuvi institutsional ishonch protsessual adolat qayta taqsimlash teng imkoniyatlar teng start tunnel effekti vaziyat va saʼy-harakat

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В данной статье в рамках социально-философской методологии исследуется значение обеспечения социальной справедливости и равных возможностей в укреплении гражданского согласия. Автор обосновывает положение о том, что гражданское согласие зависит не столько от уровня неравенства, сколько от трёх факторов восприятия: открытости каналов социальной мобильности, справедливости распределительных механизмов и признания социальной группы. В качестве методологической основы исследования используются теория справедливости Дж. Ролза, подход возможностей А. Сена, концепция А. Хиршмана о динамике терпимости к неравенству, исследования Т. Тайлера в области процессуальной справедливости, а также концепция Н. Фрейзер о дуализме перераспределения и признания. В качестве нормативной основы анализируется положение новой редакции Конституции Республики Узбекистан, закрепляющее статус страны как социального государства. В заключительной части предлагаются три основы гражданского согласия и система показателей для его оценки.
Конституция гражданское согласие институциональное доверие обстоятельства и усилия перераспределение подход возможностей показатели оценки. признание процессуальная справедливость равные возможности равный старт социальная мобильность социальная справедливость эффект тоннеля
English
This article examines the importance of ensuring social justice and equal opportunities in strengthening social cohesion among citizens within the framework of social and philosophical methodology. The author argues that social cohesion depends not so much on the level of inequality itself as on three perceptions: the openness of social mobility channels, the fairness of distribution mechanisms, and the recognition of social groups. The methodological framework draws on J. Rawls’s theory of justice, A. Sen’s capability approach, A. Hirschman’s concept of the dynamics of tolerance toward inequality, T. Tyler’s research on procedural justice, and N. Fraser’s dualistic approach to redistribution and recognition. The new edition of the Constitution of the Republic of Uzbekistan, which establishes the country’s status as a social state, is analyzed as the normative basis of the study. The concluding section proposes three pillars of social cohesion and a system of indicators for its assessment.
Constitution assessment indicators. capability approach circumstances and efforts equal opportunities equal starting point institutional trust procedural justice recognition redistribution social cohesion social justice social mobility tunnel effect

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Ergashbaev S. Oʻzbekiston sharoitida uzluksiz taʼlim tizimi orqali yoshlarning maʼnaviy dunyoqarashini rivojlantirish // Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами. — 2025. — Т. 1, № 1. — С. 314—316.
2. Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi (2023-yil 30-apreldagi referendumda qabul qilingan yangi tahrir). — Toshkent: Adolat, 2023. — 1-modda.
3. Rawls J. A Theory of Justice. — Rev. ed. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1999. — 538 p.
4. Ergashbayev S. Uzluksiz taʼlim tashkil etish orqali yoshlarning maʼnaviy-falsafiy dunyoqarashini yuksaltirish // Bulletin of Contemporary Researches: Multidisciplinary. — 2025. — Vol. 1, № 1. — P. 10—13.
5. Sen A. Inequality Reexamined. — Oxford: Clarendon Press, 1992. — 207 p.
6. Hirschman A.O., Rothschild M. The Changing Tolerance for Income Inequality in the Course of Economic Development // The Quarterly Journal of Economics. — 1973. — Vol. 87, № 4. — P. 544—566.
7. Mirzaolimjon ogʻli M.M., Shohbozbek E. Yangi Oʻzbekistonning taʼlim siyosati va universitetlarning yangi modellari // Pedagogik islohotlar va ularning yechimlari. — 2025. — Vol. 16, № 01. — B. 325—328.
8. Tyler T.R. Why People Obey the Law. — New Haven: Yale University Press, 1990. — 273 p.
9. Fraser N., Honneth A. Redistribution or Recognition? A Political-Philosophical Exchange. — London: Verso, 2003. — 276 p.
10. Roemer J.E. Equality of Opportunity. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1998. — 120 p.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar